علي بن زيد البيهقي ( ابن فندق )

185

تاريخ بيهق ( فارسى )

و ستين و ثلثمائة قال نا ابو على صالح بن محمد البغدادى قال نا محمد بن عبد الوهاب بن الزبير « 1 » نا ابو شهاب عبد اللّه بن نافع عن داود بن ابى هند عن ابى نصرة عن ابى سعيد الخدرى ان النبي صلى اللّه عليه و سلم اشتكى فرقاه جبرئيل و قال بسم اللّه ارقيك من كل شىء يؤذيك و اللّه يشفيك من كل داء يوديك ، الامام الزاهد المفسر على بن عبد اللّه بن احمد النيشابورى المعروف بابن ابى الطيب اين امام را مولد نيشابور بوده است و موطن قصبهء سبزوار ، و او را خواجه ابو القاسم على بن محمد بن الحسين بن عمرو كه از دهاقين و متمولان قصبه بود در محلهء اسفريس مدرسهء بنا كرده است فى رمضان سنة ثمان عشرة و اربعمائة ، و اثر آن هنوز مانده است و از مربيان و مريدان او بودند از مشايخ قصبه خواجه ابو القاسم على بن محمد بن الحسين بن عمرو و محمد بن الحسين بن عمرو جد الحسن بن الحسين بن محمد بن الحسين بن عمرو رحمهم اللّه . و حاكم امام ابو سعد كرامة و امام ابو حنيفهء بويابادى نيشابورى و امام حمزهء مقراضى * متكلم شاگردان او بوده‌اند « 2 » ، و او راچند تفسير است . تفسير كبير سى مجلد ، و تفسير « 3 » وسيط پانزده مجلد ، و تفسير صغير سه مجلد ، و اين جمله از حفظ املا كرده است و معانى انگيخته قوى . و گويند كه [ چون ] ويرا رحمه اللّه وفات رسيد در كتابخانهء او چهار مجلد كتاب يافتند يكى فقه ، يكى ادب ، دو مجلد تاريخ ، بيش ازين از وى تركه نماند ، و توفى فى الثامن من شوال سنة ثمان و خمسين و اربعمائة ، و مرقدا و در مقبرهء قصبهء سبزوار است ، و مجرب است هر حاجت كه آنجا از حق تعالى خواهند باجابت مقرون گردد ، و او را عقب نبود . و او را پيش سلطان محمود بن سبكتكين بردند فى جمادى الاولى سنة اربع عشرة و اربعمائة ، او بى دستورى بنشست « 4 » و بى اجازت خبرى « 5 » از مصطفى روايت كرد ، سلطان غلام را گفت ده ، غلام مشتى بر سر وى زد ، حاسهء سمع او از آن زخم نقصان پذيرفت ، بعد از آن چون سلطان علم و ورع و ديانت و نزاهت نفس او بدانست عذرها خواست و مالها بخشيد ، * اين امام قبول نكرد و بعذر خوشدل نشد ، گفت « 6 » هديهء كه حق تعالى به من داده بود

--> ( 1 ) سا . ( 2 ) . متكلمين شاگردان او بودند ( 3 ) نص ، تفسير ( بى واو ) . ( 4 ) نص ، نوشت . ( 5 ) . حديثى . ( 6 ) قبول نكرد و گفت :